Haberler
Avrupa Aşı Haftası 20-26 Nisan 2020
Haber Giriş Tarihi:23 April 2020 Thursday

Dünya Kadınlar Günü
Haber Giriş Tarihi:09 March 2020 Monday

Kurucumuz ve Onursal Başkanımız Prof. İhsan Doğramacı’yı Anma Töreni
Haber Giriş Tarihi:28 February 2020 Friday

Uluslararası Çocuk Merkezi Derneğinin Altıncı Olağan Genel Kurul toplantısı
Haber Giriş Tarihi:24 February 2020 Monday

ULUSLARARASI ÇOCUK MERKEZ DERNEĞİ’NİN GENEL KURUL İLANI
Haber Giriş Tarihi:13 January 2020 Monday


Ortaklarımızın Linkleri
Arşiv
İnsan Kaynakları
Micro Siteler













 
COVID - 19
AŞI NEDİR ve NASIL ETKİ EDER
 
Aşı ile bağışıklama belirli ve ciddi seyirli bazı enfeksiyon hastalıklarından korunmada en etkili yöntemlerden biri olarak kabul ediliyor. Antibiyotik direncinin giderek arttığı günümüz koşullarında, enfeksiyon hastalıklarından korunmanın çok daha önemli hale gelmiştir.Dolayısıyla, çocuklarda olduğu gibi yetişkinlerde de aşılamanın önemi bir kez daha ortaya çıkmıştır.
 
Aşılamayla Uzun Süreli Koruma Amaçlanıyor
 
Aktif bağışıklama, yani aşılamada vücudun bağışıklık sisteminin aktive edilmesi sağlanmaktadır. Aşı ile bağışıklamada antikor / antitoksin oluşumu için belirli bir zamana (haftalara ya da aylara) ihtiyaç vardır. Yani aşı yapılır yapılmaz ya da ilk doz aşıdan sonra hemen koruyucu etki (antikor/antitoksin) oluşmaz. Bunların oluşması için bazı durumlarda aynı aşıyı belirli aralıklar ile birden fazla dozda uygulamak gerekebilir. Bazen de belirli bir hastalığa karşı uygulanan aşının etkisinin sürekliliğini sağlamak amacıyla belirli aralıklarla tekrarlamak gerekebilir.
Bazı aşılar (canlı) ise bir ya da iki doz uygulama sonrası ömür boyu bağışıklık oluşturur. Aktif bağışıklama, toplumda yaygın görülen ve yüksek bulaştırıcılık özelliğine sahip, sonuçları ağır ve ciddi olan enfeksiyon hastalıkları etkenlerine karşı antikor / antitoksin oluşturmak amacıyla çoğu zaman daha mikroorganizma ile karşılaşmadan yani bulaşma olmadan önce uygulanır.”

Koruyucu Etki Kişiye Göre Değişiyor
 
Günümüzde hiçbir aşının yüzde 100 koruyucu etkisi yoktur. Aşı sonrası koruyucu etkinliğin oluşup oluşmadığının belirlenmesinde rol oynayan faktörlerin başında aşının yapıldığı kişinin durumu gelir. Yaşlı kişilerde, aşırı kilolularda, altta yatan kronik hastalığı olanlarda, diyabet, kanser hastalarında, organ nakli yapılanlarda ve bağışıklık sistemini baskılayan her türden hastalığı olan ya da bu tür ilacı alanlarda aşıya karşı vücudun verdiği yanıt zayıf olur. Bu nedenle böyle kişilerde aşıyla korunma daha düşük düzeydedir. Buna karşın enfeksiyon hastalıklarına karşı aşı ile korunması gereken kişilerin en başında da bu grupta yer alan kişilerin geldiği de unutulmamalıdır.
 
Aşı Bazı Hastalıkların Ortadan Kaldırılmasında da Etkili
 
Aşı ile bağışıklama gerçekleştirildiğinde, sadece o kişi enfeksiyon hastalığına karşı korunmakla kalmayıp, dolaylı yoldan da olsa hastalığı diğer kişilere bulaşması da engelleniyor. Dolayısıyla toplumda söz konusu hastalığa karşı aşılanan kişi sayısı ne kadar fazlaysa, o hastalığın ortaya çıkma olasılığı da o oranda düşük oluyor. Hatta bazı hastalıkların tamamen ortadan kaldırılması da mümkün olabiliyor. Örneğin başarılı aşılama programları sayesinde çiçek hastalığı tamamen yok edilmiş, polio (çocuk felci) hastalığı ise yok denecek seviyelere çekilebilmiş durumdadır.
 
Yurt Dışı Seyahatlerinden Önce de Aşı Unutulmamalı
 
Rutin olarak uygulanmamakla birlikte, seyahatler sırasında seyahate gidilecek ülkelere göre, tifo aşısı, kolera aşısı, sarıhumma aşısı, kene kaynaklı ansefalit aşısı ve leptospiroz aşıları yapılması gereklidir.

COVID-19 AŞISI
Çin'de ortaya çıkan yeni tip koronavirüs (SARS-CoV-2) neden olduğu Covid-19 salgını 200'de fazla ülke ve bölgeye yayılarak salgına dönüştü. Dünya genelinde vaka sayısı 8 milyon 400 bini aşarken, 450 binden fazla kişinin ölümüne sebebiyet verdi.
 
Dünyanın pandemiyle boğuştuğu günlerde, bilim insanları etkili bir tedavi peşinde koşarken aynı zamanda güvenli bir aşı geliştirmeye çalışıyor.

Çin’de başladığı bildirilen ve Dünya’da tüm ülkelerde görülen pandemik COVID-19 salgınının, tek iplikçikli RNA yapısındaki bir corona virus  (SARS-CoV-2) tarafından oluşturulduğu bilinmektedir.  Halen, birçok küçük mutasyonlarla değişik toplumlarda farklı ölüm oranları ile seyretmekte olan salgın hastalığa karşı dünyanın farklı ülkelerinde 117 farklı araştırma ekibi tarafından 145 ten fazla aşı geliştirilmeye çalışılmaktadır. Bunlardan 20 tanesi insanlar üstünde denenmeye başlamıştır. Her ne kadar yeni koronavirüse karşı aşı geliştirme çabaları artsa da, araştırmalar hala erken aşamada. Klinik deneyler zaman alır ve en etkili olduğu dönemler de salgının yaşandığı dönemlerdir.

Çinli yetkililer yeni virüsün genetik kodunu hızla açığa çıkardı. Bu bilgi, virüsün nereden geldiğini, yayıldıkça ne gibi değişimlere uğradığını ve insanların korunması için ne gibi adımlar atması gerektiğini anlamaya yardımcı oldu.

Araştırmacılar Covid-19 hastalığına yol açan Sars-CoV-2 virüsüne karşı çeşitli aşılar geliştirdi ve bunların bazılarının insanlar üzerinde denemelerine başlandı. 2 Temmuz 2020 itibarıyla dünyadaki aşı çalışmaları ve hangi aşamada oldukları Şekil 1’de özetlenmiştir.
 
 

Şekil 1: Dünyadaki aşı çalışmaları ve Evreleri

Denemeler başarıyla sonuçlansa bile aşının seri olarak üretilmesi çok zor olacak. Bu nedenle, gerçekçi tahminlere göre bir aşının piyasaya çıkması 2021 ortasından itibaren mümkün.
Teknolojik ilerlemeler ve dünya genelinde hükümetlerin salgına karşı araştırma fonlarını artırma kararlarıyla, bilim insanları hızla harekete geçebildi.
 
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), yeni aşı için küresel yürütülen araştırmaları koordine ediyor. WHO, aralarında Cepi'nin desteklediği üç merkezin de bulunduğu bazı araştırma merkezlerindeki gelişimleri de yakından takip ediyor.
 
Koronavirüs Aşısı İlk Olarak Kimlere Yapılacak?
Dünya Sağlık Örgütü,  bir aşı onaylanır onaylanmaz ilk dozları kimlerin alması gerektiğiyle ilgili karar vermek için planlama yapıyor. Bu bağlamda sağlık görevlileri, yaş ya da diğer hastalıklar sebebiyle savunma sistemi düşük olan kişiler, hapishane ve bakım evleri gibi toplu yaşama durumunda olanlara öncelik verileceği düşünülüyor.
 
TÜRKİYE’DE COVID-19 AŞISI ÇALIŞMALARI
 
Türkiye’de de TÜBİTAK’ın ve TÜSEB’in girişimleri birçok bilim insanı ekipler halinde COVID-19 için farklı tekniklerle aşı ve ilaç geliştirme için gece-gündüz çalışmalar yürütmektedir.
 
Hacettepe Üniversitesi , Erciyes Üniversitesi, Ankara Üniversitesi Kanser Araştırma Enstitüsü, TÜBİTAK MAM ve Acıbadem Labcell Hücre Laboratuvarı Sağlık Bakanlığı'nın destek vereceği kurumlar arasında yer almaktadır.
Acıbadem Labcell Hücre Laboratuvarı ekibi koronavirüsü atlatmış kişilerden elde edilecek olan immün plazmayı 12 hasta üzerinde denemek için klinik çalışmalara başlayacaklarını duyurdu. Aşının, klinik test aşamasında olduğu ve  Sağlık Bakanlığı’nın onayının beklendiği bildirildi.
 
DÜNYADA AŞI ÇALIŞMALARI ÖRNEKLERİ
 
Oxford Üniversitesi-AstraZeneca COVID Aşı Çalışması : Faz 3 insan çalışmaları başlayan AZD1222 isimli aşının yerel üretimi için Brezilya ile anlaşma sağlandı. Oxford Üniversitesi üzerinde çalıştığı koronavirüs (Covid-19) aşısının 3’üncü fazı olan insan denemelerinin başarılı olduğunu açıkladı. 3. faz insanlı aşı denemelerinde 8 bin kişinin aşılandığı belirtildi.
 
San Diego'daki Inovio adlı laboratuvarda çalışan bilim insanları yeni virüse karşı aşı geliştirebilmek için yeni tür bir DNA teknolojisi kullanıyor. 18 ila 50 yaşlarındaki 40 sağlıklı gönüllü üzerinde yapılan denemede, "INO-4800" adı verilen aşı adayının güvenliği tescil edildi. ABD'de Philadelphia ve Kansas'ta yürütülen klinik denemede, 4'er hafta arayla 1 ve 2 miligram dozlarda aşı uygulanan deneklerin genel olarak aşıya uyum gösterdiği görüldü.

Resmi adı mRNA-1273 olan deneysel aşı, Massachusetts merkezli biyoteknoloji şirketi Moderna ile Ulusal Sağlık Enstitüsü tarafından geliştirildi. Aşı, denemeler için gönüllü olanlara virüs bulaştırma riski taşımıyor çünkü içeriğinde koronavirüsün kendisi yer almıyor.

Fransız Halk Sağlığı Kurumu INSERM'de araştırmaları yöneten Marie-Paule Kieny, RNA molekülünün koronavirüse dair bütün genetik bilgileri taşıdığını söylüyor. Kieny, "RNA laboratuvarda büyük ölçüde sentezlenebilir. Bu nedenle klinik araştırmaların devam ettiği bu ilk aşıda kullanılıyor" şeklinde konuşuyor.

Rusya’da  aşı adayı, gönüllü kişilerde denenmeye başladı. Gönüllü kişilerin aşı denemelerinden 2 hafta önce karantinaya alındığı ve aşının yapılmasının ardından herhangi bir şikayette bulunmadıkları aktarıldı. Aşı denemelerinin 50 kişi üzerinde yapıldığı belirtildi.

Japonya’da AnGes firmasınca üretilen DNA aşısı, Osaka Şehir Üniversitesi Hastanesinde sağlıklı 30 kişiye uygulandı. Her bir deneğe ikişer adet kas içi aşı yapılan klinik uygulamada, denekler 15’er kişiden iki gruba bölündü ve bir gruba daha fazla miktarda doz verildi. Denekler, sekiz hafta boyunca gözlem altında tutulacak.

Çinli bilim insanlarının üzerinde çalıştığı 6 aşıdan biri için faz-2 insan deneylerine başlandı. Araştırmanın 200 katılımcıyla sürdürülen birinci aşaması mayıs ayından beri devam ediyordu. Enstitünün bugün sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada birinci aşama tamamlandı ve ikinci deney aşamasına geçildiği duyuruldu. Aşı çalışmasının ikinci aşamasında aşının dozajı belirlenecek ve aşının sağlıklı insanlarda bağışıklığı güvenli bir şekilde oluşturup oluşturamayacağına bakılacak.

Alman CureVac ilaç şirketi, COVID-19'a karşı geliştirdiği aşı adayı için 1. aşama klinik denemelere başlamak üzere Almanya'daki Paul-Ehrlich Enstitüsü (PEI) ile Belçika İlaç ve Sağlık Ürünleri Ajansından (FAMHP) onay aldı. "CVnCoV" adı verilen aşı adayının "mesajcı Ribo Nükleik Asit" (mRNA) temelli olduğu, COVID-19'un insan hücrelerine tutunmasını sağlayan çivi proteinini yeniden kodlayarak vücutta bağışıklık yaratmayı amaçladığı belirtildi. Ayrıca, mRNA'nın, sentezlenecek bir proteinin amino asit dizisine karşılık gelen kimyasal şifreyi taşıyan molekül olduğundan DNA'ya taşınan genetik bilginin düzenlenmesinde kilit rol oynadığı vurgulandı.

İngiltere'de Imperial College London Üniversitesi araştırmacılarınca geliştirilen bir aşı adayı için de klinik denemelere başlanacağı bildirildi. Üniversiteden yapılan açıklamada, bir arada yürütülmesi planlanan 1. ve 2. aşama klinik denemelerde, 300 sağlıklı gönüllüye iki doz aşı uygulanacağı, denemelerin başarılı olması halinde aşı adayının 3. aşamada 6 bin kişide test edileceği belirtildi.



 
Adolesan ve Üreme Sağlığı ve Hakları Yayınları
 
 
 



 
Çocuk Hakları Yayın Listesi
Çocuk Hakları
 
Özgün yayınlar


Makaleler, kitap bölümleri ve diğer özgün yayınlar

  • Monitoring Progress Toward Fulfilling Rights in Early Childhood under the Convention on the Rights of the Child to Improve Outcomes for Children and Families in Handbook of Early Childhood Development Research and Its Impact on Global Policy – Oxford University Press (2013)
  • Sağlık Hakkı Çerçevesinde İnsan, Kadın ve Çocuk Hakları, Halk Sağlığı Temel Bilgiler III Cilt (2012)
  • Sağlık Çalışanları için Çocuk Hakları Eğitimi İnsiyatifi – Türkiye, ÇolukÇocuk Anne Baba Eğitimci Dergisi (2012)
  • UNESCO Review of Legal Protection Indicators in Early Childhood (2012)
  • CRC General Comment 7 Indicators Framework: A Tool for Monitoring the Implementation of Child Rights in Early Childhood, Human Rights Journal (2011)
  • A Position Paper for Bernard van Leer Foundation on reducing violence against young in Turkey (2011)
  • Türkiye’de Çocuk Haklarında son 15 Yılda Neler Değişti? Sosyal Hizmet Uzmanları Derneği (2011)
  • Medya ve Çocuk Hakları, Çocuk Hakları Ulusal Kongresi (2011)
  • Monitoring Children’s Rights in Early Childhood, Bernard van Leer Foundation Early Childhood Matters (2009)
  • Manual on Implementing the Framework for the Child Rights Indicators in Early Childhood (2009)

Çeviriler
 
  1. Eğitimin Amaçları
  2. Bağımsız Ulusal İnsan Hakları Kuruluşlarının Çocuk Haklarının  Yaygınlaştırılmasındaki ve  orunmasındaki Rolü
  3. HIV/AIDS ve Çocuk Hakları
  4. Çocuk Hakları Sözleşmesi Bağlamında Ergen Sağlığı ve Gelişimi 
  5. Çocuk Hakları Sözleşmesi Genel Uygulama Önlemleri
  6. Refakatsiz ve Ayrılmış Çocuklarla İlgili Olarak Menşe Ülkeleri Dışında 
  7. Genel Uygulama Önlemleri   
  8. Çocuk Haklarının Erken Çocukluk Döneminde Yaşama Geçirilmesi
  • Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi’nin Çocuk Haklarına dair Sözleşme’ye ilişkin Genel Yorumları 2006 – 2008
  1. Erken  çocuklukta  çocuk haklarının uygulanması
  2. Çocukların fiziksel cezalardan veya cezalandırmanın zalimce veya aşağılayıcı  diğer biçimlerinden korunma hakkı
  3. Engelli  çocukların hakları
  4. Çocuk Ceza Adaletinde Çocuk Hakları
  • Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi’nin Çocuk Haklarına dair Sözleşme’ye ilişkin Genel Yorumları 2009 – 2011
  1. Yerli halklara mensup çocuklar ve Sözleşme’de yer alan hakları
  2. Çocuğun katılım hakkı
  3. Çocuğun şiddetin her türünden masun olma hakkı
  • Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi’nin Çocuk Haklarına dair Sözleşme’ye ilişkin Genel Yorumları 2012 – 2013
  1. Ticari sektörün çocuk hakları üzerindeki etkileri konusunda Devletin yükümlülükleri
  2. Çocuğun dinlenme, boş zaman değerlendirme, oyun, eğlence, kültürel ve sanatsal etkinliklere katılma hakkı (Madde 31)
  3. Çocuğun yüksek yararının korunması hakkı (madde 3, para. 1)
  4. Çocuğun mümkün olan en yüksek sağlık standardına ulaşma hakkı (madde 24)
  • BM Çocuk Haklarına dair Sözleşme’ye bireysel başvuru prosedürü ile ilgili İsteğe Bağlı İhtiyari Protokolü kapsamındaki usul kuralları
  • Bilgi Notu: Bir Devlet Çocuk Haklarına dair Sözleşme’ye bireysel başvuru prosedürü ile ilgili İsteğe Bağlı İhtiyari Protokolü Neden Onaylamalıdır?
  • Çocuk haklarına yönelik ihlalleri konusunda çocukların ve genç insanların hak ihlallerinde bireysel başvuru yapmasına olanak tanıyacak yeni bir Birleşmiş Milletler anlaşması hakkında çocuklar, ergenler ve çocukların öncülüğündeki kuruluşlar için kısa bir kılavuz
  • Çocuk Haklarının İzlenmesi: Yerel Kuruluşlar için Araç Seti (Kanada Çocuk Hakları Koalisyonu)
  • Çocuk Hakları Komitesi’ne Rapor Veren Hükümet Dışı Kuruluşlar için Kılavuz
  • BM Çocuk Hakları Komitesi’ne Çocukların Satılmaları, Çocuk Fuhuş ve Çocuk Pornografisi İhtiyari Protokolü’nün Uygulanması konulu Rapor sunmak isteyen HDKlar için Rehber
  • Çocuklara Danışmada Asgari Standartlar
  • Değişimin Özneleri Olarak Çocuklar: Çocuk Haklarına dair Sözleşme’nin Periodik Raporlanmasında Çocuk Katılımına İlişkin Kılavuz
  • BM Çocuk Hakları Komitesi’ne Rapor Sunan Hükümet Dışı Kuruluşlar için Çocuklara Yönelik Şiddete dair Rapor Yazma Kılavuzu
  • Çocukların Danışma Süreçlerine Katılımı Elkitabı
  • Gör Beni, Duy Beni Engelli Kişilerin Haklarına Dair Uluslararası Sözleşme’yi Kullanma ve Savunuculuk Rehberi
  • Araç Setleri Planlama, İzleme, Değerlendirme ve Etki Değerlendirilmesi Çalışmaları için  Pratik Bir rehber
  • Çocuklar için Doğru Olanı Yapmak: Uygulayıcılar için Çocuk Hakları Programlaması)
  • Çocukların Gelişen Kapasiteleri – Çocuk Haklarına dair Sözleşme’de çocuk katılımı ile ilgili hukuki yapı
  • Avrupa Konseyi - Çocukların Şiddetten Korunması Bütüncül Ulusal Stratejiler için Politika Kılavuzu
  • Avrupa Konseyi Çocuk Dostu Adalet Kılavuzu
  • Çocuklara fiziksel ceza uygulamasının ortadan kaldırılması: Sorular ve Yanıtlar (Avrupa Konseyi)
  • Kayıt dışı! Çocuklara Yönelik Fiziksel Ceza Uygulamasının Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Yapılacak Yasal Reform Hakkında Avrupa Parlamentoları İçin Bir Rehber (Avrupa Konseyi)



Uluslararası Çocuk Merkezi, Bilkent Üniversitesi, Merkez Kampüs, Kütüphane Binası, 06800 Bilkent / Ankara
T. +90 312 290 23 66 - F. +90 312 266 46 78 - e-posta: icc@icc.org.tr
© ICC 2012